Git Worktree — ทีมทำงาน Server เดียว ไม่ชนกัน

Server เดียว หลาย Project — ทำไมถึงวุ่นวาย?

ลองนึกภาพ Server เครื่องหนึ่งมี 10+ Projects วางอยู่ ทีมหลายคนต้อง SSH เข้ามาทำงานพร้อมกัน คนหนึ่งแก้ API อีกคน redesign UI อีกคน migrate database — ทั้งหมดอยู่บน Server ตัวเดียวกัน

ถ้าทุกคน git clone แยก จะเกิดอะไรขึ้น? สมมติ Project แต่ละตัวมี .git ขนาด 500MB — 10 Projects คูณทีมสัก 5 คน = clone 50 ชุด กิน Disk ไป 35 GB เฉพาะ .git อย่างเดียว ยังไม่นับ working files

แต่สิ่งที่แย่กว่า Disk เต็ม คือ คนชนกัน — ทำงานบน branch เดียวกัน commit ทับกัน หรือเผลอแก้ไฟล์ใน folder คนอื่น

Worktree แชร์ .git เดียวกัน — ทุกคนได้ working copy ของตัวเอง โดยไม่ต้อง clone ซ้ำ

ทำไมแค่ git clone ถึงไม่พอ?

git clone ที่ใช้กันทุกวันมีปัญหาพื้นฐานเมื่อใช้บน Server ที่ทีมหลายคนเข้ามาทำงานพร้อมกัน — ทุก clone จะ copy ทั้ง .git directory (ประวัติทั้งหมด) และ working files มาทั้งชุด

ถ้ามี 10 Projects แต่ละตัว .git ขนาด 500MB + working files 200MB:

ปัญหาไม่ได้มีแค่ Disk — เมื่อทุกคน clone แยก ไม่มีใครรู้ว่าใครทำอะไรอยู่ branch ไหน จนกว่าจะ push ขึ้นไปแล้วพบว่า conflict

Git Worktree (ฟีเจอร์ที่มีมากับ Git เลย ไม่ต้องลงเพิ่ม) แก้ปัญหานี้ได้ตรงจุด — แชร์ .git เดียว แต่แยก working directory ต่อคน

Lattari Mountains, Italy — ทุกยอดเขาเชื่อมกันด้วยสันเดียว เหมือน Bare Repo ที่เชื่อมทุก Worktree

Bare Repo + Worktree — ทำงานยังไง?

ก่อนลงมือ setup ต้องเข้าใจ 2 concept ง่ายๆ ก่อน — Bare Repo คือ Git repository ที่เก็บแค่ข้อมูล .git ไม่มี working files และ Worktree คือ working copy ที่เชื่อมกับ Bare Repo เดียวกัน

Worktree ไม่ใช่ feature ใหม่ — มีมาตั้งแต่ Git 2.5 (2015) แต่หลายทีมไม่รู้ว่ามี เพราะ clone แยกมันง่ายกว่า จนกว่า Disk จะเริ่มเต็ม

วิธีคิดง่ายๆ — ถ้า Bare Repo เป็น "ห้องสมุดกลาง" แต่ละ Worktree ก็เป็น "โต๊ะทำงานส่วนตัว" ที่ยืมหนังสือมาจากห้องสมุดเดียวกัน แก้เสร็จก็คืนกลับ

โครงสร้างระบบ Worktree ควรออกแบบยังไง?

โครงสร้างที่ดีต้องแยก 3 ชั้นชัดเจน — Bare Repos กลาง, Linux Users แยกสิทธิ์, และ Workspaces ต่อคน

/opt/repos/                              ← Bare Repos กลาง (เก็บ .git)
├── project-alpha.git/
├── project-beta.git/
├── project-gamma.git/
└── ... (ทุก project)

/home/
├── admin/workspaces/                    ← Admin
│   ├── project-alpha--feature-auth/
│   └── project-gamma--fix-deploy/
│
├── dev-a/workspaces/                    ← ทีม คนที่ 1
│   ├── project-alpha--add-api/
│   └── project-beta--redesign-ui/
│
├── dev-b/workspaces/                    ← ทีม คนที่ 2
│   └── project-gamma--migrate-db/
│
└── dev-c/workspaces/                    ← ทีม คนที่ 3
    └── project-beta--add-tests/

3 ชั้นทำหน้าที่อะไร?

แยก Linux User ต่อคน = ไม่มีใครเผลอแก้ไฟล์คนอื่น — สิทธิ์ชัด ปลอดภัย ตรวจสอบได้

ตั้งค่ายังไง — เริ่มจากตรงไหน?

ขั้นตอนทั้งหมดใช้เวลาไม่เกิน 30 นาที — สร้าง Bare Repos, ตั้ง permissions, สร้าง workspaces, ติดตั้ง helper script ใช้ได้ทันที

# สร้าง folder กลาง
sudo mkdir -p /opt/repos
sudo chgrp devteam /opt/repos
sudo chmod 2775 /opt/repos    # group sticky bit

# Clone เป็น bare repo (ตัวอย่าง 1 project)
sudo git clone --bare https://gitlab.example.com/team/project-alpha.git \
  /opt/repos/project-alpha.git

# ตั้ง permissions ให้ทีมเข้าถึงได้
sudo chgrp -R devteam /opt/repos/project-alpha.git
sudo chmod -R g+rwX /opt/repos/project-alpha.git
sudo git -C /opt/repos/project-alpha.git config core.sharedRepository group

# สร้าง group สำหรับทีม
sudo groupadd devteam

# สร้าง user ทีละคน
sudo useradd -m -g devteam -s /bin/bash dev-a
sudo passwd dev-a

# สร้าง workspaces folder
sudo mkdir -p /home/dev-a/workspaces
sudo chown dev-a:devteam /home/dev-a/workspaces
sudo chmod 750 /home/dev-a/workspaces

# สร้าง worktree (ใน home ของ user)
cd /opt/repos/project-alpha.git
git worktree add /home/dev-a/workspaces/project-alpha--fix-api -b fix-api

# ตรวจว่ามีไฟล์จริง
ls /home/dev-a/workspaces/project-alpha--fix-api/

# เปิด Cursor ที่ folder นี้ → ทำงานได้เลย

# ติดตั้ง script ให้ทุกคนเรียกใช้ได้
sudo cp wt-script.sh /usr/local/bin/wt
sudo chmod +x /usr/local/bin/wt

# ทดสอบ
wt help

ทั้ง 4 ขั้นตอนใช้เวลาทั้งหมดไม่เกิน 30 นาที — หลังจากนี้ทีมทุกคน SSH เข้ามาแล้วใช้ wt new สร้าง worktree ทำงานได้ทันที

🏔️

Bryce Canyon, Utah

โครงสร้างหิน Hoodoo ที่ธรรมชาติแกะสลักมาหลายล้านปี — ระบบที่ดีก็เหมือนกัน ต้องออกแบบโครงสร้างให้มั่นคง

wt Script ช่วยทีมได้ยังไง?

แทนที่จะให้ทุกคนจำ git worktree add ยาวๆ สร้าง helper script ที่รวมทุก command ไว้ในคำสั่งสั้นๆ — สร้าง worktree, ดูรายการ, ลบเมื่อเสร็จ

คำสั่งที่ทีมใช้ได้

ตัวอย่าง Flow จริง

# dev-a ได้รับ task: แก้ API timeout ใน project-alpha
wt new project-alpha fix-api-timeout
cd ~/workspaces/project-alpha--fix-api-timeout

# เปิด Cursor ที่ folder นี้ → เขียน code
git add . && git commit -m "fix: API timeout 30s → 60s"
git push origin fix-api-timeout

# สร้าง Merge Request บน GitLab → Admin review → Merge
wt done project-alpha fix-api-timeout

ทีมไม่ต้องจำ git worktree add ยาวๆ — แค่ wt new, wt done จบ

เชื่อม GitLab แล้ว Worktree ทำ CI/CD ได้เลยไหม?

Worktree เป็น "โต๊ะทำงาน" ส่วน GitLab เป็น "สำนักงานใหญ่" — ทั้งสองเสริมกัน ไม่ได้ทดแทนกัน Worktree ใช้เขียน code ส่วน GitLab ใช้ review, test, deploy อัตโนมัติ

Flow เต็มรูปแบบ

Disk ประหยัดได้จริงเท่าไหร่?

ตัวเลขนี้ประมาณจากกรณีทั่วไป — Project มี .git ขนาด ~500MB (repo ที่มีประวัติ 1-2 ปี) working files ~200MB

สมมติ 10 Projects × 5 คน

วิธีคิด: Clone แยก = ทุกคน copy .git ซ้ำ (10 × 5 × 500MB = 25GB เฉพาะ .git) ส่วน Worktree = .git เก็บแค่ 10 ชุด (10 × 500MB = 5GB) + working files แค่ที่เปิดใช้ (~10 worktrees × 200MB = 2GB)

ยิ่งทีมใหญ่ ยิ่ง project เยอะ — Worktree ยิ่งประหยัดมากขึ้นแบบทวีคูณ

Maldives — ทุกวิลล่าเชื่อมกันด้วยทางเดินเดียว เหมือน Worktree ที่แยกกันทำงาน แต่เชื่อมกลับ Repo เดียวกัน

Worktree เปลี่ยนวิธีคิดเรื่อง Branch ยังไง?

ข้อดีที่ซ่อนอยู่ของ Worktree ไม่ใช่แค่ประหยัด Disk — มันเปลี่ยนพฤติกรรมการทำงานของทั้งทีม เมื่อสร้าง branch ใหม่ง่ายเหมือนสร้าง folder ทีมจะเริ่มกล้าทดลองมากขึ้น

เมื่อก่อน ทีมมักจะ commit ทุกอย่างบน branch เดียว เพราะการ switch branch ต้อง stash งาน เสี่ยง conflict แต่พอมี Worktree — อยากทดลอง feature ใหม่? wt new project-alpha experiment-x ได้เลย ไม่กระทบงานที่ทำอยู่

ผลลัพธ์ที่เห็นได้ชัด — Merge Request เล็กลง focus ขึ้น review ง่ายขึ้น merge เร็วขึ้น cycle ทั้งหมดหมุนเร็วขึ้น

Worktree ทำให้ "สร้าง branch ใหม่" กลายเป็นเรื่องปกติเหมือนสร้าง folder — ทีมกล้าทดลองมากขึ้น MR เล็กลง review ง่ายขึ้น

อยากลองทำเลย — เริ่มยังไง?

ไม่ต้องมี script อะไรซับซ้อน — แค่ 3 คำสั่ง Git ที่มีอยู่แล้ว ลองได้เลยบน repo ที่มีอยู่ (เวลาทำ: ~5 นาที)

# 1. สร้าง bare repo จาก repo ที่มีอยู่ (เวลา: ~1 นาที)
git clone --bare https://gitlab.example.com/team/my-project.git my-project.git

# 2. สร้าง worktree แรก (เวลา: ~10 วินาที)
cd my-project.git
git worktree add ../my-project/feature-test -b feature-test

# 3. ทดสอบ — เข้าไปดูว่ามีไฟล์จริง
ls ../my-project/feature-test/

# 4. ทำเสร็จ → ลบ worktree
git worktree remove ../my-project/feature-test

ยังมีอะไรสงสัยไหม?